Leider, laat jij je leiden door de crisismanager (in jezelf) ?

Dan is er Crisiskracht. Redder in nood.

Over Crisiskracht

Goede Crisiskracht is opgeleid, gespecialiseerd, getraind om een beperkt ding te doen. Zo herken je Crisiskracht:

• het heeft een re-agerend vermogen. Bepaalde situaties triggeren directe actie;
• het heeft een vereenvoudigde voorstelling van de werkelijkheid nodig. Wordt het toch complex ervaren? Hoppakee: net zo ver opknippen tot het weer begrijpelijk lijkt. (denk aan de bekende crisisprotocollen en -handboeken);
• het heeft een beperkte blik, om de vaak eendimensionale taak snel en effectief af te handelen. Dat vraagt om ‘smalle-en-diepe-specialisten’. Mensen die veel van weinig weten.
• het floreert bij een sterke hiërarchie / taakverdeling organisatie. Dus ter plekke liefst geen gedoe over wie waar over gaat en wat gaat doen;
• genesteld in mensen drijft ze ze uiteen tot twee kampen: slachtoffers/hulpelozen versus daders/redders.

Crisiskracht solistisch aan het werk leidt tot een wereld die is ‘gered’. Door ‘m dicht te timmeren, te controleren en beheersen. Veiligheid voor alles, maar dan ook voor álles.

Crisiskracht in organisaties

In organisaties zijn dat soms de IT specialisten, de HRM’ers, de marketeers en andere inhoudelijke stafleden die bij een plotseling probleem hun vakgebied tot absoluut kunnen verklaren. Voor je het weet neemt het probleem Mythische Proporties aan. Goede bedoelingen, bruikbare expertise, altijd. Maar een expert zonder gekaderde opdracht kan grenzeloos gaan creëren. Dan krijg je podiumdrang, stafblindheid, tunnelvisie. Met bijbehorende voorstellen, rapporten, analyses, waarschuwingen en maatregelen. De mogelijkheden zijn, ondersteund door de ICT van deze tijd, eindeloos. En allemaal feitelijk, inhoudelijk, ‘waar’.

Maar op welke vraag is het allemaal een antwoord? Wat ís onze vraag aan Crisiskracht? Kennis in al haar naaktheid is waardeloos. Kennis heeft altijd een vorm van betekenisgeving nodig. In een context, door mensen. Uiterlijk weten heeft een innerlijk weten nodig om samen mee op te trekken.

Crisiskracht is hier gelukkig niet alleen. Ze zit in een spel met andere krachten. Eén daarvan is Leiderskracht.

Over Leiderskracht

Er is ook Leiderskracht. CEO’s (mocht je toevallig met dat model werken) hebben dan bijvoorbeeld een staf met een breed scala aan ‘smalle-diepe-specialisten’ en organiseren daarmee het krachtige, brede belangenspel. Ze laten zich meervoudig adviseren; vooral als het er om spant voor het hele bedrijf. En ze doen vervolgens een interventie vanuit de aan hun gegeven rol en positie, zonder zich te verstoppen achter die specialisten.

Bij crisis neemt Leiderskracht ook afstand, vertraagt en kijkt lang in de tijd en breed in de context. Ze is en blijft helder over de visie, waar het op langere termijn naar toe wil werken. Leiderskracht erkent de collectieve historie (zoals zich uitend in bijvoorbeeld een grondwet). Voelt en weegt belangen. Plaatst de Paniek in dat grote geheel. En doet interventies die grosso modo de gehele groep dienen voor de langere termijn én het belang voor de korte termijn. Leiderskracht belooft geen onbeloofbare dingen. Want ze weet dat de wereld uiteindelijk complex, onzeker en onbeheersbaar is. Hooguit deels beïnvloedbaar. Leiderskracht heeft een warm hart en een zacht oog voor de schade en nadelen die nou eenmaal bij iedere interventie horen. Ideale oplossingen bestaan zelden.

Geen OMT maar een VHT sinds de zomer van 2020

Me dat voorstellend had Leiderskracht in Nederland wat betreft de aanpak van corona er zo uit gezien. Leiderskracht had:

• in de zomer van 2020, na de eerste Paniek het OMT vervangen door een VHT. een Virus Hanterings-Team dat bestaat uit een breed pallet van maatschappelijke, daardoor zeker scherp tegengestelde, belangen;
• zelf de ongetwijfeld moeilijke morele besluiten genomen op basis van zeker geen eenduidige adviezen van dat VHT. In volle transparantie van de tegenstrijdigheden van die adviezen. Code zwart was niet op voorhand afgewezen;
• de gekozen route niet gepresenteerd als een oplossing, aan de maatschappij. Maar als één van de opties, met alle voors en tegens die erbij horen; (handelen in onwetendheid en onzekerheid)
• de verantwoordelijkheid voor zoiets groots en onbekends niet afgewenteld op de maatschappij (‘samen krijgen we …’);
• de maatschappij niet beloofd dat iets zo inherent onbeheersbaar als een luchtwegvirus, dat wel zou zijn (‘… corona onder controle’);
• geen beloningen in het vooruitzicht gesteld die niet waar te maken zijn: vaccineer je en jullie zijn uit de crisis;
• deelgroepen niet bewust buitengesloten of links laten liggen. Want daar is niets ‘samens’ aan.

Momentum voor Leiderskracht: coronapauze

Waarom juist op dit moment deze bijdrage, vraag je je af? Omdat we nu in Nederland in een coronapauze zitten. Misschien duurt ie kort door een griezelige vervolgvariant, of watert corona juist weg richting griep. Ik weet het niet. Maar misschien raken mensen even uit de betovering van Crisiskracht, die in dit land al 2 jaar de lakens uitdeelt. Dus nu is er een kans deze twee krachten te herschikken.

Crisiskracht wil namelijk altijd better safe than sorry zijn. Ook al maakt ze uiteindelijk alles kapot dat je lief is. Daar kan ze niks aan doen. Dat is haar functie deze wereld. En qua denkkracht ga je het gesprek met Crisiskracht verliezen. Ze is doorgeleerd, heeft kennis, komt met slimme oplossingen, en berust zich op feitelijke wetenschap en onderzoek. Crisiskracht heeft in die zin altijd ‘gelijk’. Op dit moment is ze even stil, want omikron valt mee en de ziekenhuizen lopen leeg. Maar straks?

Leiderskracht beheerst Crisiskracht en geeft haar een plek

Leiderskracht gaat met Crisiskracht helemaal geen gesprek aan over gelijk of ongelijk, met gebruik van argumenten. Ze geeft Crisiskracht begrensde speelruimte, een duidelijke opdracht. Geen carte blanche, want dan kan ze zichzelf waarschijnlijk niet beheersen. Ten dienste staan van de lange termijn visie en strategie van Leiderskracht.

Waar is de Leiderskracht?

Ik vind het tijd worden dat Leiderskracht in Nederland opstaat en de touwtjes in handen neemt. Want Leiderskracht verkiest als het goed is ‘geluk’ boven het ‘gelijk’ van Crisiskracht. Wat dat ‘geluk’ ook moge zijn voor een land. En als je daar nog niet uit bent, dan heb je dat uit te vinden met elkaar. Precies het collectieve gesprek dat we al twee jaar niet voeren in dit land.

Ik vraag me alleen af waar Leiderskracht is in dit land. Waar is dat vertegenwoordigd? Wie zijn dat? Wat zijn ze aan het doen? Is het er (nog) wel?

Ze is hard nodig vind ik.

Anders maakt bij afwezigheid van Leiderskracht ons land een afslag naar een permanent op crisis ingerichte maatschappij. En zijn uitgesloten bevolkingsgroepen door 2G&CTB, de wasstraten van de testfabrieken, een kwartaalabonnement op een vaccinatie, een regelmatige zelfopsluiting in naam van quarantaine en biologische / digitale grenscontroles zomaar normaal geworden. Wat is ook alweer onze vraag aan de toekomst, waar Crisiskracht een oplossing voor zou moeten zijn? Anders gezegd: in wat voor land wil je leven?

Omgaan met angst en onvoorwaardelijke liefde: het is aan jou

De bron onder Crisiskracht is angst. De wil om te overleven, om niet te sterven. De bron onder Leiderskracht is onvoorwaardelijke liefde. De wil om te leven, wetende dát je gaat sterven. Crisiskracht sluit Leiderskracht uit, Leiderskracht sluit Crisiskracht in. Dat kan groots en buiten jezelf bekeken worden, zoals ik het hier doe in dit stuk. Maar het spel kan alleen klein en binnen in je zelf gespeeld worden. Niemand gaat dit namens of voor ons oplossen.

De enige keus die je hebt is voor jezelf: welke kracht wil je welke ruimte geven, terwijl je leeft en deelneemt aan dit land, deze wereld? Gewoon vandaag, als je naar je werk gaat en mensen tegenkomt. De dingen die je doet en laat, de keuzes die je maakt. Pas als je er (een groeiend) bewustzijn in zet, ontstaat de gelegenheid om jezelf te veranderen. Het is er een uitgelezen tijd voor.