Veranderen: over de tango van verlangen en weerstand

Over Weerstand bij verandering is veel geschreven en er is veel over bekend. Bij verandering hebben mensen het gevoel zekerheden op het spel te zetten en dat vindt niet iedereen fijn. Weten waar je aan toe bent heeft nou eenmaal iets prettigs en waarom zou je opgeven wat gewoon goed is? Het onbekende kan griezelig aanvoelen. En laten we weerstand niet op voorhand helemaal afserveren als iets slechts. Het brengt een vorm van rust en voorkomt waarschijnlijk ook de nodige ‘ongelukken’ in mensenlevens.

De aanstichters van verandering in een organisatie, de managers, directeuren en ondernemers, begrijpen dat stuk vaak nog wel. Maar alleen begrijpen waarom verandering Weerstand oproept is niet genoeg. Om te voorkomen dat de verandering alsnog stokt moet je een stap verder zetten. Daarvoor biedt het menselijk systeem een route. En die loopt via Verlangen.

Voorwaarts!

Verlangen gaat over iets willen, iets dat je nog niet hebt ervaren. Je ziet het soms voor je, voelt het borrelen, een onrust, het kan je voorwaarts stuwen, blij maken. Verlangen heeft als functie je te brengen naar plekken waar je nog niet bent geweest. Fantasie en verbeeldingskracht bewegen op dezelfde plek. Nieuwe situaties leveren nieuwe ervaringen en nieuwsgierigheid brengt je daar. Verlangen is van het hart en dat zegt tegen je: voorwaarts, met alle onzekerheden die erbij horen. Op avontuur! Als een virus.

Bij aanstaande verandering geldt vaak: je Verlangen wil je naar nieuwe en onbekende situaties leiden, en je Weerstand wil je houden waar je bent.

Verlangen en Weerstand horen bij elkaar, ze cirkelen om elkaar heen als in een spel. En als er verandering aanstaande is, komt dit duo direct in actie. Enerzijds vraag je je af of je het risico wilt lopen, dingen wilt verliezen of opgeven. Aan de andere kant lonkt het nieuwe en onbekende! Soms is het maar een klein beetje… Groeit het verlangen gaandeweg? Dan zet weerstand een tandje bij; en omgekeerd. Tot er een van beide de overhand krijgt of tot je een besluit neemt. Dit alles speelt zich voor de meeste mensen in het onbewuste af. Het zorgt vaak voor gevoelens van ongemak. Alsof je naar een borrelende vulkaan zit te kijken.

Aantrekkingskracht

Mijn advies is om bij verandering meer aandacht te geven aan Verlangen bij betrokkenen. Dat doe je bijvoorbeeld door met tijd en aandacht zelf en in teamverband na te denken over wat je gaaf, spannend, mooi of fijn vindt. Wat zie jij voor je? Hoe levendiger je dat kunt maken, des te meer aantrekkingskracht het heeft als pad naar de toekomst.

Soms lost weerstand onderweg vanzelf op en gaat iemand als vanzelf voor wat diegene wil. Soms wint de Weerstand wel. En soms vraagt het alsnog om een bewuste keuze: voor de oude of de nieuwe situatie. Maar dan weet je wel wat er precies op het spel staat; en waar je voor gaat.