Vraag je af wat deze crisis met je (mensen) doet

Een crisis is een vervelende situatie met mogelijk waardevolle bijeffecten. Bijvoorbeeld omdat je ontdekt dat er iets nieuws mogelijk is. Of omdat je erachter komt wat er werkelijk toe doet. Zo kun je ook in organisaties een crisis verzilveren.

We zien het momenteel gebeuren: vóór corona was men gewoon bezig met werk. Toen kwam corona. Organisaties die opeens heel anders moesten gaan werken moesten aan de bak.

Dat leidde tot verrassende doorbraken. Scholen gingen van de ene op de andere dag digitaal terwijl dat jarenlang onmogelijk leek, de webshop stond binnen een paar dagen online terwijl het een al maanden slepend project was. Crisis kan versnellen en voor doorbraken zorgen. Maar er is nog meer aan de hand wanneer je verder kijkt.

Geen tijd om na te denken

Het is net zoals je wel eens in de film ziet. Verbeeld je het volgende: onze hoofdpersoon is onderdeel van een legercommando dat in alle rust op de basis verblijft. Er wordt getraind, gekaart, geouwehoerd, er zijn de nodige intriges en er worden plannen gesmeed. De dagen zijn prettig gevuld. Het is net een gemiddeld bedrijf.

Dan rent iemand langs en roept dat de vijand er aan komt. Angst, schrap zetten, actie. De ogen gaan naar de commandant, die ín het moment een strategie opduikelt, als reflex, en deze rond beveelt. Geen tijd om na te denken, het team gaat aan de bak. Iedereen in positie en een taak.

Actiescène

Wat volgt is een actiescène. Geen tijd om stil te staan. De hoofdpersoon vecht voor zijn en andermans leven, gaat tot het uiterste, ontdekt dat hij tot veel meer in staat was dan ooit tevoren gedacht. Samen zij aan zij, vol vertrouwen in elkaar. Dan is het gevecht ten einde. Rust.

Onze hoofdpersoon loopt over het terrein en overziet het slagveld. En heeft een mix van gevoelens. Adrenaline ijlt na. Er is euforie. Hij voelt: ‘We leven nog en hebben een bijzondere prestatie neergezet. Er zijn dingen gedaan die we niet voor mogelijk hielden.’

Later komen ook onbestemde gevoelens. Hij is moe. Vraagt zich ergens af waarom precies déze strategie was gekozen. Waar is hij eigenlijk in meegetrokken, door de dreiging, de bevelen, zijn eigen adrenaline? Staat hij wel achter zijn eigen handelen en achter de keuzes die voor hem werden gemaakt? Wat betekent dit voor de toekomst?

Lanterfanten

Als een organisatie door crisis versneld gaat handelen, verdwijnen overbodige tijdverdrijven waar een werkende druk mee kan zijn: eindeloze vergaderingen zonder besluiten, stil verzet tegen verandering, lanterfanten, mailuitwisselingen die blijven uitwaaieren. Het herhalende dat-die-collega-toch-altijd-wel-dit-en-dat-doet-en-wat-wat-vind-jij-daar-nou-van bij het koffieapparaat.

Omdat crisis dwingt tot actie valt dat alles weg. Opeens verandert de organisatie in een denderende trein zonder opsmuk en vertraging. Mooi om die ballast even kwijt te zijn. Maar het grootste deel komt als een boomerang terug, want mensen veranderen niet zomaar van persoon A in persoon B.

Stilstaan

In een crisisperiode vindt er veel plaats in korte tijd. Dat dóet wat met mensen. Het helpt om daar zelf en met elkaar in een bedrijf bij stil te staan. Dat is het meest effectief tijdens de crisis.

In veel organisaties wordt daar aan voorbij gegaan. Het gebruikelijke idee is: ‘Dat doen we later wel.’ Mijn advies is: als een crisis je laat versnellen, sta dan ook TEGELIJKERTIJD bewust stil bij de ervaringen, gevoelens en ideeën die ontstaan. Want dan kun je die wilde rit met elkaar betekenis geven, TERWIJL deze plaatsvindt. Anders is je organisatie net een elastiek, na de crisis trekt ze weer naar haar oorspronkelijke vorm. En met een beetje pech resteert een te ver uitgerekt krachteloos elastiek.

Juist in het heetst van de strijd is tegelijkertijd bewuste reflectie goud waard. Hoe tegennatuurlijk dat ook voelt. Je kunt er herboren uit komen wanneer je oog hebt voor ontwikkeling van teams en personen in tijde van crisis. Crisis + bewustzijn = potentie tot grote stap in ontwikkeling. Vraag maar na bij ieder mens die wel eens door een diep dal is gegaan.

Mijn tips voor het omgaan met een crisis op de werkvloer:

– Geef ruimte aan ervaringen, gedachten en gevoelens die gedurende de crisis worden uitgelokt (en weggedrukt?).
– Denk aan in hoeverre mensen in de crisis over hun grenzen gaan, het risico op afbranden.
– Een crisis raakt mensen in hun diepere overtuigingen en voorkeuren. Vraag je af in hoeverre ze staan achter wat ze ‘in de haast’ hebben gedaan. Of moeten doen. Hier loert het risico van afhaken.
– Vraag je af of crisismaatregelen passen bij de bestaande visie, koers en strategie van het bedrijf. Als die zaken te ver uit elkaar liggen gaan mensen zich afvragen of ze wel bij dit ‘nieuwe’ bedrijf willen werken.